Epigenija

0

Šta je epigenija? Koje značenje ima i kada se upotrebljava ovaj pojam?

Rečna dolina koja je usečena u viši deo terena, izgrađen od otpornijih stena naziva se epigenija.

Epigenija je pojam koji se pre svega koristi u geoloziji, te se nemojte čuditi ako tek sada čujete za ovaj pojam i niste upoznati sa njegovim značenjem.

Etimologija nas uči da je sam termin epigenija potekao iz grčkog jezika, preciznije od reči επιγελία, što znači posle nastajem, pridolazim. Po definiciji, epigenija predstavlja rečnu dolinu usečenu u viši deo terena, koji je izgrađen od otpornijih stena, uprkos tome što se u neposrednoj blizini nalazi teren izgrađen od mekših stena.

Drugim rečima, epigenija predstavlja pojavu u kojoj reka zadržava svoj položaj bez obzira na promene litološkog sastava u dolini kroz koju teče.

Sam nastanak epigenije predstavlja dug i veoma spor proces koji počinje tako što se reka useca u susedne mekše stene. Nakon što probije ove stene, ona erodira čvršće stene u podini (stena koja se nalazi ispod navedenog sloja stena), i u isto vreme nastavlja denudaciju manje otpornih stena koja se nalaze na bokovima rečnog toka.

Nakon određenog vremena dolazi do spuštanja površine u povlati, a u reljefu nastaje veoma interesantna pojava u kojoj je tok reke usečen u tvrđe i više stene.

U odnosu na položaj reke prema masivu u koji je usečena, razlikuju se tri tipa epigenije: domna, ivična i rtasta epigenija.

Domna epigenija predstavlja pojavu usecanja reke po sredini masiva u podlozi i ima oblik svoda. Doline ovog tipa su dolina Južne Morave u Stalaćkoj klisuri i dolina Zapadne morave u Ovčarsko- kablarskoj klisuri.

Za razliku od nje, ivična epigenija nastaje usecanjem doline u perifernu stranu čvrstih stena nekadašnjeg jezerskog basena. Primer za ovu vrstu epigenije jeste dolina Moravide kod Soko Banje i dolina Belog Drima kod Prizrena.

Rtasta epigenija nastaje usecanjem rečnog toka u izolovane delove grebena, a doline ovog tipa u našoj zemlji su Toplica kod Prokuplja i Grza kod Paraćina.



Share.

Leave A Reply

error: Sadržaj je zaštićen !!